Dr. Jik Nijssen

In 30 seconden uitgelegd

Dr. Jik Nijssen is voor Leef met ALS van grote waarde. Hij zet zich elke dag in om beter te begrijpen wat er misgaat in de zenuwcellen bij ALS. Wat hem bijzonder maakt, is dat hij ingewikkelde wetenschap vertaalt naar begrijpelijke taal — zodat patiënten en naasten echt kunnen volgen wat er gebeurt.

Zijn onderzoek draait niet om snelle beloftes, maar om zorgvuldige, fundamentele stappen richting meer inzicht en uiteindelijk betere behandeling. Juist die helderheid en eerlijkheid maken hem zo belangrijk voor onze community.

Leef met ALS; niet omdat we alles begrijpen maar omdat wij weten hoe het voelt.

Wij zijn dankbaar dat Jik zijn kennis met ons deelt.

💬 Heb je vragen over dit verhaal of over onderzoek naar ALS?
Praat verder met Digitale Johan:
https://leefals.nl/avatar/

Mijn Reis naar de Kern van ALS: Van Passie tot Onderzoek

Als ALS onderzoeker is het makkelijk om je te verliezen in de dagelijkse activiteiten die bij wetenschap horen: experimenten ontwikkelen, data verzamelen en analyseren, interacties met vakgenoten, artikelen lezen en schrijven, presentaties geven, noem maar op. Echter, het is zo belangrijk om te onthouden waar we dit onderzoek uiteindelijk voor doen: het uitbreiden van onze kennis over ALS met als doel dat deze kennis gebruikt kan worden om de vooruitzichten van ALS patiënten te verbeteren.

Schrijven in begrijpelijke taal

Ik vind het een zeer belangrijk deel van mijn werk om ingewikkelde biologische en wetenschappelijke bevindingen in duidelijke en begrijpelijke taal te verwoorden. Daarom kijk ik ernaar uit om voor Leef met ALS een serie artikelen te schrijven waarin ik een aantal aan ALS gerelateerde concepten uitleg en beschrijf. Hoe zien zenuwcellen eruit en waar bevinden ze zich in ons lichaam? Hoe functioneren ze, en hoe werken ze samen met spiercellen? Wat gebeurt er in een zenuwcel in ALS? Hoe ziet het dagelijks leven van een onderzoeker eruit? En waarom heet ALS eigenlijk ALS? Maar laat ik beginnen met een achtergrond over mezelf, en hoe ik in het ALS onderzoek terecht ben gekomen.

Mijn kennismaking met ALS

Als tiener in het middelbaar onderwijs stond het voor mij vast dat ik een wetenschappelijke studie wilde volgen. Deels geïnspireerd door de televisieserie CSI (Crime Scene Investigation) raakte ik erg geboeid door forensische pathologie en analyse, en koos de daarvoor benodigde bacheloropleiding Biomedische Wetenschappen aan de Universiteit Maastricht. Ik begon met mijn studie in het najaar van 2010 en snel daarna in de zomer van 2011 hoorde ik van de fietsreis van Venlo naar de Mont Ventoux van Jan Theelen (zie artikel…) om geld op te halen voor ALS onderzoek. Jan en zijn gezin waren vrienden van mijn ouders, en via Jan leerde ik vervolgens ook Johan Foliant kennen.

Het besef van de ernst van de ziekte ALS, en het bijna volledige gebrek aan behandelmethoden maakte diepe indruk op mij. Daarnaast maakte de tocht van Jan naar de Mont Ventoux duidelijk dat er geld nodig was voor ALS onderzoek, maar het deed mij ook beseffen dat ik persoonlijk de mogelijkheid had om aan het andere eind te staan en direct aan dit onderzoek bij te dragen, mocht ik daarvoor kiezen na mijn studie. Het eerste zaadje was in ieder geval geplant, en mijn (wetenschappelijke) interesse in ALS was gewekt.

Fundamenteel onderzoek

In mijn studie kwam ook neurowetenschap aan bod. Helaas werd ALS niet uitvoerig behandeld, vanwege de relatieve zeldzaamheid in vergelijking met andere neuronale aandoeningen als MS en de ziekte van Alzheimer en Parkinson. Dit spoorde mij nog eens extra aan om mezelf te verdiepen in ALS, buiten mijn studie om. Na een paar maanden was het voor mij duidelijk: dit is waar ik aan wilde werken! Ik koos ervoor om een masteropleiding in Fundamentele Neurowetenschappen te volgen, nogmaals aan de Universiteit Maastricht.

In 2014 zat mijn studieperiode er bijna op, en volgde er nog een laatste lange masterstage voor het afstuderen. In Nederland bood zich een hoge kwaliteit aan ALS onderzoek aan, maar het focuspunt ligt met name op genetica. Hoewel zeer belangrijk en interessant, sprak genetisch onderzoek mij niet direct aan, daar mijn interesse meer bij moleculaire en celbiologie lag. Dit hield in: de horizon verleggen en voorbereiden op een stage in het buitenland.

Mijn plan was om 8 maanden in het buitenland te wonen en af te studeren. Ik wist toen nog niet dat ik (vooralsnog) niet meer terug zou keren naar Nederland en de volgende 10 jaar in het buitenland zou verbrengen!

Naar Zweden

Ik benaderde het lab van dr. (later prof.) Eva Hedlund aan het Karolinska Instituut in Stockholm, Zweden (bekend van het jaarlijkse uitreiken van de Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde). Deze stage leidde tot een baan als PhD student (doctoraal), en hoewel het woord ‘student’ nog in de beschrijving zit, is dit effectief een full-time baan als onderzoeker en wetenschapper. Zo werkte ik van 2014 tot 2020 aan meerdere facetten van ALS onderzoek.

In deze periode leerde ik alles over de biologie van ALS op het kleinste (cel)niveau, hoe stamcellen tot zowel zenuwcellen en spiercellen kunnen worden gemaakt, en hoe deze functioneel getest kunnen worden. Tevens, door het bezoeken van internationale conferenties en congressen leerde ik de status en de laatste nieuwe bevindingen binnen het onderzoeksveld kennen. Dit was een geweldig leerzame periode, en de beste start die ik me had kunnen wensen als onderzoeker en wetenschapper.

Onderzoek in Duitsland

In mei 2020 behaalde ik mijn doctoraat. Normaal gesproken een zeer feestelijke gebeurtenis, maar helaas door de COVID-19 pandemie was het niet mogelijk voor familie en vrienden om naar Zweden af te reizen. Een maand later verhuisde ik naar Marburg in Duitsland, waar mijn partner net met haar doctoraat begonnen was. Doordat mijn partner voor haar werk nogmaals moest verhuizen, vertrokken we een paar maanden later alweer naar Dresden. Hier oriënteerde ik me op de volgende stappen, en besloot om mijn werk voort te zetten met een zogenaamde ‘post-doc’ (post-doctorale onderzoekspositie) in het lab van prof. Anthony Hyman aan het Max Planck Instituut voor Moleculaire Celbiologie en Genetica (MPI-CBG) in Dresden. Hier werk ik nu sinds ruim 4 jaar aan de vraag hoe in ALS bepaalde eiwitten samenklonteren in zenuwcellen en hoe dit proces vertraagd of voorkomen kan worden.

Een Blik Achter de Schermen van ALS-Onderzoek: Lees Verder en Laat je Inspireren

Mijn verhaal is pas het begin van een unieke reis door de wereld van ALS-onderzoek. In mijn aankomende artikelen voor Leef met ALS neem ik jullie mee achter de schermen van wetenschappelijk onderzoek. Ik laat zien hoe zenuwcellen werken, wat er in ALS misgaat, en hoe we met fundamenteel onderzoek proberen hoop te bieden aan patiënten. Blijf mijn artikelen volgen en ontdek meer over deze fascinerende maar uitdagende zoektocht. Wie weet inspireert het jou ook om bij te dragen aan de strijd tegen ALS!

Jik Nijssen