In de wereld van motorneuronziekten zijn ALS, PLS en PMA termen die vaak door elkaar worden gebruikt, maar het gaat wel degelijk om verschillende aandoeningen. Ze hebben overeenkomsten, maar ook duidelijke verschillen in symptomen, verloop en diagnose. Op deze pagina leggen we het uit.
Overeenkomsten
- Ze zijn alle drie aandoeningen van de motorneuronen – de zenuwcellen die spierbewegingen aansturen.
- Ze veroorzaken allemaal spierzwakte, die met de tijd erger wordt.
- Bij alle drie is het eiwit TDP-43 vaak afwijkend, wat wijst op een gedeelde onderliggende oorzaak.
- De behandelingen en onderzoeken overlappen deels; sommige therapieën die voor ALS worden ontwikkeld, kunnen ook relevant zijn voor PLS en PMA.
Verschillen op een rij
| Kenmerk | ALS (Amyotrofische Laterale Sclerose) | PLS (Primaire Laterale Sclerose) | PMA (Progressieve Musculaire Atrofie) |
| Aangetaste zenuwen | Bovenste én onderste motorneuronen | Alleen bovenste motorneuronen | Alleen onderste motorneuronen |
| Symptomen | Spierzwakte, spasticiteit, spiertrekkingen, moeite met slikken en spreken | Stijfheid, spasticiteit, tragere bewegingen | Spierzwakte, spierkrampen, spierverlies |
| Progressie | Meestal snel (3–5 jaar na diagnose) | Langzaam, soms tientallen jaren | Langzamer dan ALS, maar variabel |
| Levensverwachting | Beperkt | Vaak normaal of licht verkort | Variabel; soms mild, soms vergelijkbaar met ALS |
Nieuwe hoop uit onderzoek
Volgens neurobioloog dr. Jik Nijssen is het aannemelijk dat sommige nieuwe behandelingen – zoals die van het biotechbedrijf QurAlis – niet alleen voor ALS, maar ook voor PLS en PMA relevant zijn. Dat komt doordat de therapieën zich richten op eiwitten (zoals STMN2) die bij alle drie de ziekten verstoord zijn.
“De samenklontering van TDP-43 is ook aangetoond in zowel PLS als PSMA, dus het is heel redelijk om te denken dat deze therapie van QurAlis ook hier werkzaam zal zijn.”
– dr. Jik Nijssen, neurobioloog

Johan Foliant, hoofdredacteur Leef met ALS
Bronnen:
- Berry, James. Understanding ALS Subtypes. Roon.com/als
- Persoonlijke communicatie met dr. Jik Nijssen (28-03-2025)
2 reacties
Dank voor je uitleg Johan. Ik vroeg het me al af, maar als je gaat googelen krijg je inderdaad ingewikkelde antwoorden!
Graag gedaan