Bewegen is Belangrijk: Creëer een Beweegplan dat bij Jou Past

Voor veel mensen is regelmatige lichaamsbeweging een essentieel onderdeel van hun welzijnsroutine. De voordelen van lichaamsbeweging zijn bewezen, zowel voor de lichamelijke als de mentale gezondheid.

In het verleden werd echter vaak gedacht dat lichaamsbeweging voor mensen met ALS niet gunstig, en zelfs schadelijk, kon zijn. “Veel mensen die de diagnose ALS kregen, hoorden dingen als ‘blijf zitten’, ‘beweeg niet’, ‘wees niet actief’. Soms werd zelfs geadviseerd om in bed te blijven,” zegt Claire MacAdam, fysiotherapeut bij het Healey & AMG Center for ALS in het Massachusetts General Hospital. “Er was bezorgdheid dat lichaamsbeweging of activiteit de aandoening zou verergeren en de progressie zou versnellen.”

Dit denken is inmiddels veranderd. MacAdam en haar collega Katey Burke  hebben in ons recente webinar “Bewegen is Belangrijk” het huidige denken over lichaamsbeweging voor mensen met ALS gepresenteerd. Zij benadrukken dat een goed gepland en gemonitord beweegplan van grote waarde kan zijn voor mensen die met de ziekte leven.

Het is bekend dat het lichaam beweging nodig heeft en er goed op reageert. Er zijn zoveel voordelen aan lichaamsbeweging waar mensen met ALS baat bij kunnen hebben. We weten ook dat inactief zijn op zichzelf al problemen kan veroorzaken, zoals een verminderde bloedsomloop, stijve gewrichten, strakke spieren en een vertraagde spijsvertering.

Zoals MacAdam en Burke aangeven, zijn er geen twee gevallen van ALS hetzelfde, en daarom zullen ook geen twee beweegroutines voor mensen met de ziekte hetzelfde zijn. Maar in overleg met je ALS-zorgteam zullen de meeste mensen baat hebben bij lichaamsbeweging of beweging in enige vorm. “We weten dat de spieren bij ALS moeizaam functioneren en veranderingen ondergaan. Daarom willen we ervoor zorgen dat wat we het lichaam geven, passend is voor wat de spieren aankunnen,” zegt MacAdam.

Bij het opstellen van een beweegplan voor mensen met ALS is het belangrijk te onthouden dat het oude gezegde “no pain, no gain” niet van toepassing is. De huidige consensus is om een routine te vermijden die spierpijn veroorzaakt en om overmatige vermoeidheid te vermijden. Over het algemeen, als je het gevoel hebt dat je niet binnen 30 tot 60 minuten hersteld bent van een activiteit, is dat het signaal van je lichaam dat het waarschijnlijk te veel was.

Welke soort beweging voor jou geschikt is, hangt af van verschillende factoren die je met je zorgteam wilt bespreken. MacAdam en Burke benoemen vijf soorten oefeningen of bewegingen die nuttig kunnen zijn voor mensen met ALS:

Rekoefeningen Rekoefeningen zijn oefeningen die de spieren verlengen en kunnen helpen om de gewrichtsintegriteit en bewegingsvrijheid te behouden. Rekoefeningen kunnen een dwangstand  voorkomen, deze kan leiden tot verlies van bewegingsvrijheid en ook erg pijnlijk kan zijn voor mensen met ALS. Rekoefeningen kunnen ook dagelijkse activiteiten, zoals aankleden, vergemakkelijken.

Rekoefeningen kunnen individueel of met hulp worden gedaan. Het is echter belangrijk dat rekoefeningen niet pijnlijk zijn en dat je tijdens het rekken blijft ademen. “Dagelijkse rekoefeningen zijn ideaal. Eigenlijk zou iedereen, of bijna iedereen, dagelijks moeten rekken om de spieren te verlengen,” zegt Burke. “Houd de rek 30 tot 60 seconden vast. Sommige mensen hebben baat bij een langere rek, dus opnieuw, dit is individueel en je zou met je zorgteam moeten bespreken wat het beste voor jou is.”

Cardio/Aerobe Training Cardio of aerobe training verwijst naar elke continue activiteit die je cardiovasculaire gezondheid ondersteunt. Deze activiteiten kunnen ook de bloedstroom naar je hersenen en ledematen verhogen en staan bekend om het vrijmaken van endorfines, die kunnen helpen bij je emotionele gezondheid. Wanneer je begint met een cardio- of aerobe training, onthoud dan om langzaam te beginnen en geleidelijk op te bouwen als je daartoe in staat bent. Let goed op je ademhaling tijdens de activiteit.

“Wanneer mensen aan cardio denken, denken ze vaak aan wandelen, rennen en joggen. Maar je kunt behoorlijk creatief zijn met cardio, dus het is goed om dit met je team te bespreken,” zegt Burke. Als balans een probleem is, kan een stoelfiets een goede optie zijn. Sommige mensen vinden zwemmen of aquatherapie prettig.

Krachttraining Krachttraining omvat activiteiten die zijn ontworpen om kracht in je spieren te behouden of mogelijk te vergroten. Zoals bij andere oefeningen, moet je ook bij krachttraining overleggen met je zorgteam welke activiteiten voor jou geschikt zijn. “Hoewel we weten dat er zwakte zal optreden door ziekteprogressie, kan krachttraining dagelijkse activiteiten gemakkelijker maken door die spieren sterker te houden,” zegt Burke.

Zoals met alle activiteiten die hier worden genoemd, wil je langzaam beginnen met een krachttrainingsprogramma, met lichte gewichten en weinig herhalingen, en opbouwen van daaruit als je daartoe in staat bent. Je fysiotherapeut of ergotherapeut kan je helpen om ervoor te zorgen dat je de juiste vorm gebruikt voor krachttraining.

Balansoefeningen Balansoefeningen zijn activiteiten die zijn ontworpen om je spieren te trainen om je balans te ondersteunen. Deze oefeningen kunnen in een zittende of staande positie worden uitgevoerd. Deze oefeningen worden vaak opgenomen in een fysiotherapie programma, hetzij in een poliklinische setting of thuis.

“Het idee is om te kijken of er een mogelijkheid is om de spieren die ons helpen bij het balanceren, voorzichtig te trainen of te versterken. Zodat wanneer ik op de rand van het bed zit en een blouse aantrek, ik iets meer controle heb, of wanneer ik voorover buig om misschien mijn schoenen aan te trekken,” zegt MacAdam. “Of kan ik mijn lopen iets veiliger maken? Iets zekerder. En ook, kan ik werken aan balansoefeningen om de kans op vallen te verkleinen?”

Functionele Activiteiten Functionele activiteiten zijn manieren om je dagelijkse activiteiten te verweven met je oefenroutine. Misschien wandel je graag met je hond of werk je in de tuin. Deze soort dagelijkse activiteiten kunnen dienen als cardio- of krachttraining en bieden ook een gelegenheid om je familie erbij te betrekken.

“De dingen die velen van ons kiezen om gedurende de dag te doen, afhankelijk van hoeveel tijd we hebben, zijn vaak ook de dingen die ons vreugde brengen en betekenisvol zijn,” zegt MacAdam. “En dat kan een oefenroutine nog leuker maken.”

Onthoud dat een oefen- of beweegprogramma dat vandaag zinvol voor je is, over zes maanden of een jaar misschien niet meer geschikt is. Maar elke persoon die leeft met ALS kan baat hebben bij een programma in een of andere vorm. “Aangezien we zacht rekken en bewegingsvrijheid beschouwen als een onderdeel of een stukje van de oefenpuzzel, is er altijd plaats voor,” zegt MacAdam.

Beweging doet er echt toe, en samen kunnen we werken aan een betere levenskwaliteit voor iedereen die leeft met ALS.

Johan Foliant, Hoofdredacteur Leef met ALS

Bron ALS.org